Depressie


Cognitieve gedragstherapie is een bewezen effectieve behandeling bij depressie volgens de Multidisciplinaire Richtlijn Depressie uit 2011.

Wat is een bewezen effectieve behandeling?

Steeds meer toont wetenschappelijk onderzoek aan dat specifieke behandelingen bij bepaalde emotionele problemen de beste effecten hebben. In haar streven om patiënten zoveel mogelijk met zulke ‘bewezen effectieve’ therapieën te behandelen, heeft de overheid een aantal werkgroepen in het leven geroepen om in kaart te brengen welke therapieën dat zijn. De werkgroepen bestaan uit psychologen, psychiaters, huisartsen, maatschappelijk werkers, verpleegkundigen, wetenschappelijk onderzoekers en vertegenwoordigers van patiënten. In december 2005 verscheen de eerste Multidisciplinaire Richtlijn Depressie (www.ggzrichtlijnen.nl), later gevolgd door andere Multidisciplinaire Richtlijnen. De Multidisciplinaire Richtlijnen adviseren. Zij zijn geen bindende voorschriften. Afhankelijk van de toestand en de wensen van de patiënt enerzijds en de kracht van de bewijzen anderzijds, zal men meer of minder gemakkelijk van deze adviezen afwijken.^

Wat is een depressie?

Ieder mens heeft wel eens een sombere bui of voelt zich een dagje depri. Zo’n dipje is echter iets anders dan een depressie. Een sombere bui drijft vanzelf meestal weer over. Een depressie verdwijnt niet zomaar. Wanneer is er nu sprake van een tijdelijke inzinking en wanneer spreken we van een echte depressie?

Twee verschijnselen zijn zo kenmerkend voor een depressie, dat in elk geval een daarvan aanwezig moet zijn, gedurende een langere periode en tijdens het grootste deel van de dag:

  • in een sombere stemming verkeren, zich leeg voelen
  • geen interesse en plezier meer hebben in alle of bijna alle activiteiten.

Behalve deze hoofdkenmerken zijn er nog 7 klachten die kunnen wijzen op een depressie:

  • een gevoel van waardeloosheid of schuldgevoelens
  • slaapstoornissen: te weinig of teveel slapen
  • verminderde of grotere eetlust/duidelijke gewichtverandering
  • gebrek aan energie, ernstige vermoeidheid
  • concentratieproblemen of besluiteloosheid
  • traagheid in denken en handelen of juist aanhoudende lichamelijke onrust
  • terugkerende gedachten aan de dood of aan zelfdoding.

Heeft u behalve een of beide hoofdkenmerken ook een aantal van deze klachten, zijn die een aantal weken aanwezig en belemmeren zij u in het dagelijks leven, dan kan de dokter of psycholoog vaststellen dat u een depressie heeft.^

Doeltreffende behandeling van depressie

Bij een lichte depressie kunnen mensen veel baat hebben bij goede voorlichting.
Duurt de depressie langer dan 3 maanden of is er sprake van een matige depressie dan is een verdergaande behandeling nodig. Die kan bestaan uit medicijnen, psychotherapie of een combinatie van beide.
Bij een ernstige depressie wordt altijd medicijnen of een combinatie van medicijnen en psychotherapie geadviseerd.

Een doeltreffende vorm van psychotherapie bij depressie is cognitieve gedragstherapie. Dat is de conclusie van de Multidisciplinaire Richtlijn Depressie uit 2011.^

Hoe werkt cognitieve gedragstherapie bij depressie?

Om u te helpen uw depressie de baas te worden, zal de cognitief gedragstherapeut vooral aandacht schenken aan uw gedrag en uw manier van denken.
Om de kans op terugkeer te verkleinen, zal de gedragstherapeut u vaardigheden leren waarmee u zelf kunt voorkomen dat u weer een depressie krijgt.

Weer in beweging komen

Een van de belangrijkste symptomen van depressie is verlies van interesse en plezier in activiteiten. Niet alleen de vervelende klussen schieten erbij in, maar ook de leuke bezigheden. Hoe ernstiger de depressie, hoe minder goed mensen functioneren in werk, gezin en op school. Veel tijd wordt piekerend doorgebracht.
Tijdens de therapie bekijkt de cognitief gedragstherapeut samen met u wat u nog wel doet. Dan stelt u samen een actieplan op om stapsgewijs de activiteiten uit te breiden, van klein naar groot.
Leuke activiteiten worden afgewisseld met taken die minder aangenaam zijn, of weinig voldoening geven.

Anders leren denken

Depressieve mensen vinden zichzelf vaak minderwaardig, zien de toekomst somber in en ervaren de wereld als bedreigend. Die opvattingen zijn meestal niet terecht.
Door cognitieve therapie leert u zulke verkeerde denkpatronen op te sporen en te veranderen.
Ook worden gedragsexperimenten bedacht om te onderzoeken of uw gedachtepatronen wel kloppen met de werkelijkheid.

Terugval voorkomen

Bij depressie bestaat een zeker gevaar dat de symptomen later weer terugkomen.
Daarom is de cognitieve gedragstherapie er ook op gericht om de kans op herhaling te verkleinen.
U leert de symptomen van depressie tijdig herkennen en leert wat dan te doen om terugval te voorkomen.

Hoe lang duurt cognitieve gedragstherapie bij depressie?

Dat is moeilijk aan te geven omdat er verschillende vormen van depressie zijn. De behandeling dient zo kort mogelijk te zijn, maar duurzaam herstel is ook belangrijk. Om terugval te voorkomen, wordt de therapie meestal langzaam afgebouwd.^